Shloka 57
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
तावत्कोटिसहस्राणि वर्षाणि दिवि मोदते / ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा दैवतैः सह मोदते
Transliteration
tāvatkoṭisahasrāṇi varṣāṇi divi modate / brahmasāyujyago bhūtvā daivataiḥ saha modate
Translation
اتنے ہی کروڑوں ہزاروں برس وہ سُوَرگ میں مسرور رہتا ہے۔ برہما-سایوجیہ کو پا کر وہ دیوتاؤں کے ساتھ بھی خوشی مناتا ہے۔
Word by Word
तावत्so many/that many
तावत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (परिमाण-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; correlating quantifier (so much/so many)
कोटिसहस्राणिcrores and thousands (in number)
कोटिसहस्राणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; copulative: koṭi and sahasra (crores and thousands) used as numeral qualifier
वर्षाणिyears
वर्षाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
मोदतेrejoices
मोदते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ब्रह्मसायुज्यगःone who attains union with Brahman
ब्रह्मसायुज्यगः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootब्रह्म-सायुज्य-ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ब्रह्मणः सायुज्यं गच्छति/प्राप्नोति इति
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
दैवतैःwith the gods/divinities
दैवतैः:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-निपात (particle expressing accompaniment)
मोदतेrejoices
मोदते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन