Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन

विप्रास्तथा यूयमपि इष्टा बहुविधैर्मखैः / आयुषोंऽते ततः स्वर्गं गन्तारः स्थ द्विजोत्तमाः

viprāstathā yūyamapi iṣṭā bahuvidhairmakhaiḥ / āyuṣoṃ'te tataḥ svargaṃ gantāraḥ stha dvijottamāḥ

اے وِپرَو! تم نے بھی طرح طرح کے مَکھ یَجْن کیے ہیں؛ اس لیے عمر کے آخر میں تم ہی سوَرگ کو جانے والے ہو، اے دْوِجوتّموں۔

viprāḥO brāhmaṇas
viprāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (प्रकारवाचक)
yūyamyou (all)
yūyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Masculine, Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; particle (अपि—also/even)
iṣṭāḥ(you) have sacrificed
iṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootiṣṭa (इष् धातु, क्त-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त, कृदन्त); Masculine, Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); predicate: 'having performed sacrifice'
bahu-vidhaiḥby many kinds (of)
bahu-vidhaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootbahu + vidha (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) 'bahu-vidha' = 'many kinds'; Masculine/Neuter, Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन); qualifying 'makhaiḥ'
makhaiḥsacrifices
makhaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmakha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन)
āyuṣaḥof life
āyuṣaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootāyus (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
anteat the end
ante:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
tataḥthereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (ततः—thereafter/from that)
svargamto heaven
svargam:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
gantāraḥgoers (those who will go)
gantāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgam (गम् धातु) + tṛ (तृन् प्रत्यय)
FormAgent noun (तृन्-प्रत्यय, कृदन्त); Masculine, Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
sthaare / may you be
stha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLoṭ (लोट्) used as assertion/blessing; Madhyama-puruṣa (मध्यम), Plural (बहुवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
dvija-uttamāḥO best of the twice-born
dvija-uttamāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija + uttama (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) 'dvijānām uttamāḥ' (best among twice-born); Masculine, Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); vocative sense in address