Shloka 12
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
सर्वाभरणसंयुक्ता दशहस्तधृताम्बुजा / वामोरुन्यस्तहस्ता वा किरीटार्धेन्दुभूषणा
Transliteration
sarvābharaṇasaṃyuktā daśahastadhṛtāmbujā / vāmorunyastahastā vā kirīṭārdhendubhūṣaṇā
Translation
وہ تمام زیورات سے آراستہ ہے، دس ہاتھوں میں کنول دھارے ہوئے ہے؛ یا بائیں ران پر ہاتھ رکھے ہوئے، اور تاج میں نصف چاند کے زیور سے مزین ہے۔
Word by Word
सर्वall
सर्व:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘सर्व’ = all — प्रातिपदिक
आभरणornament
आभरण:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootआभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
संयुक्ताadorned/associated
संयुक्ता:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘संयुक्ता’ = endowed/connected
दशten
दश:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral) — समासाङ्ग
हस्तhand
हस्त:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
धृतheld
धृत:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), समासाङ्ग; ‘धृत’ = held
अम्बुजाlotus
अम्बुजा:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootअम्बु + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास: अम्बुज = ‘water-born’ (lotus)
वामleft
वाम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘वाम’ = left
ऊरुthigh
ऊरु:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
न्यस्तplaced
न्यस्त:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनि + अस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), समासाङ्ग; ‘न्यस्त’ = placed
हस्ताhand
हस्ता:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (स्त्रीलिङ्गे विशेषणवत् प्रयोगः—‘हस्ता’ = having hand(s), but here as bahuvrīhi-like member in compound)
वाor
वा:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात
किरीटcrown
किरीट:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
अर्धhalf
अर्ध:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
इन्दुmoon
इन्दु:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
भूषणाadorned with
भूषणा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भूषणा’ = adorned/ornamented (as adjective)