Shloka 11
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
बिभ्रती हिमकुन्देन्दुमुक्तासमवपुर्द्युतिः / परापरा तृतीया स्याद्बा लार्कायुतसंमिता
Transliteration
bibhratī himakundendumuktāsamavapurdyutiḥ / parāparā tṛtīyā syādbā lārkāyutasaṃmitā
Translation
برف، کُند، چاند اور موتیوں جیسی جسمانی درخشندگی رکھنے والی وہ پراآپرا تیسری ہے؛ اس کی کانتی دس ہزار نوخیز سورجوں کے برابر ہے۔
Word by Word
बिभ्रतीbearing, holding
बिभ्रती:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle, शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिमsnow
हिम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (stem) — समासाङ्ग (compound member)
कुन्दjasmine
कुन्द:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootकुन्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
इन्दुmoon
इन्दु:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
मुक्ताpearl
मुक्ता:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootमुक्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
समequal to, like
सम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-समासाङ्ग (indeclinable-like preverb in compounds), ‘सम’ = समान (equal) — समासाङ्ग
वपुःbody, form
वपुः:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
द्युतिःsplendour, radiance
द्युतिः:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootद्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
परापराboth higher and lower (transcendent and immanent)
परापरा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा + अपरा (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्वसमास (copulative) ‘परा च अपरा च’
तृतीयाthe third
तृतीया:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्यात्would be, should be
स्यात्:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
वाor
वा:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (particle of alternative)
लार्कlac-red (reddish)
लार्क:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootलार्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक (lexeme), समासाङ्ग; अर्थतः ‘लाक्षा/रक्तवर्ण’ इत्यर्थे (contextual)
अयुतten thousand
अयुत:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — संख्यावाचक (numeral) ‘ten-thousand’ — समासाङ्ग
संमिताequal/measured as
संमिता:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + मा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘संमिता’ = समाना/तुल्या (measured/equal)