Shloka 110
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
इत्युक्तो भगवान्ब्रह्मा तथा कृत्वा तदीरितम् / निक्षिप्य हृदि तां देवीं निजं धाम जगाम सः
Transliteration
ityukto bhagavānbrahmā tathā kṛtvā tadīritam / nikṣipya hṛdi tāṃ devīṃ nijaṃ dhāma jagāma saḥ
Translation
یوں کہے جانے پر بھگوان برہما نے ویسا ہی کیا؛ اس دیوی کو دل میں بسا کر وہ اپنے دھام کو چلا گیا۔
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध-निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरण-निपात (quotative particle)
उक्तःhaving been told
उक्तः:
विशेषण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘having been told/addressed’
भगवान्the venerable lord
भगवान्:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तथाthus, in that way
तथा:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (पूर्वक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having done’
तत्that
तत्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ईरितम्that which was instructed
ईरितम्:
विशेषण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootईर्/ईरय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘spoken/commanded’
निक्षिप्यhaving placed
निक्षिप्य:
पूर्वकालक्रिया (पूर्वक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootनि + क्षिप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having placed/deposited’
हृदिin (his) heart
हृदि:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
ताम्that (her)
ताम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
निजम्his own
निजम्:
विशेषण (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘own’
धामabode
धाम:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधामन्/धाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन