Shloka 64
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
मनोरादिमखण्डस्तु कुन्देन्दुधवलद्युतिः / अहश्चक्रे ज्वलज्ज्वालश्चिन्तनीयस्तु मूलके
Transliteration
manorādimakhaṇḍastu kundendudhavaladyutiḥ / ahaścakre jvalajjvālaścintanīyastu mūlake
Translation
منورادی نامی کھنڈ کُند کے پھول اور چاند کی مانند سفید درخشاں ہے۔ اہش چکر میں وہ بھڑکتی ہوئی شعلہ صورت ہو کر مولادھار میں قابلِ تفکر و دھیان کہا گیا ہے۔
Word by Word
मनोरादि-मखण्डःthe (first) section named Manorādi
मनोरादि-मखण्डः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनोरादि + मखण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)
कुन्द-इन्दु-धवल-द्युतिःhaving radiance white like jasmine and the moon
कुन्द-इन्दु-धवल-द्युतिः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootकुन्द + इन्दु + धवल + द्युति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः—यस्य द्युतिः कुन्देन्दुधवला (one whose radiance is white like jasmine and moon)
अहःday; daytime
अहः:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense with following)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
चक्रेwas done/was performed; occurred
चक्रे:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद (Ātmanepada)
ज्वलत्-ज्वालःwith blazing flame
ज्वलत्-ज्वालः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootज्वलत् (कृदन्त, √ज्वल्) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारयः—ज्वलन्ती ज्वाला यस्य/ज्वलज्ज्वालः (blazing-flamed)
चिन्तनीयःto be meditated upon
चिन्तनीयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचिन्तनीय (कृदन्त; √चिन्त् + अनीय)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); अनीय-प्रत्ययान्त (gerundive: to be contemplated)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक-निपात (particle: indeed)
मूलकेin/with the root (mūlaka)
मूलके:
Adhikarana (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootमूलक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)