Shloka 13
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
हंसेन भृगुणा चैव कामेन शशिमौलिना / शक्रेण भुवनेशेन चन्द्रेण च मनोभुवा
Transliteration
haṃsena bhṛguṇā caiva kāmena śaśimaulinā / śakreṇa bhuvaneśena candreṇa ca manobhuvā
Translation
وہ ‘ہنس’، ‘بھِرگو’، ‘کام’، ‘ششی مَولی’، ‘شکر’، ‘بھونیش’، ‘چندر’ اور ‘منوبھو’—ان ناموں سے بھی موسوم ہے۔
Word by Word
हंसेनby/with Haṃsa
हंसेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
भृगुणाby/with Bhṛgu
भृगुणा:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
कामेनby/with Kāma
कामेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
शशिमौलिनाby/with the moon-crested one (Śiva)
शशिमौलिना:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशशि-मौलिन् (प्रातिपदिक; शशि + मौलिन्)
Formबहुव्रीहि-समास: शशिः मौलौ यस्य (one whose crest is the moon), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
शक्रेणby/with Śakra (Indra)
शक्रेण:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
भुवनेशेनby/with Bhuvaneśa (Lord of the worlds)
भुवनेशेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootभुवन-ईश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भुवनस्य ईशः, पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
चन्द्रेणby/with the Moon
चन्द्रेण:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
मनोभुवाby/with Manobhū (mind-born; Kāma)
मनोभुवा:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootमनस्-भू (प्रातिपदिक; मनो + भू)
Formतत्पुरुष-समास: मनसः भूः/मनसि भवः; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)