Shloka 12
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
त्योश्च कामराजो ऽयं सिद्धिदो भक्तिशालिनाम् / शिवेन शक्त्या कामेन क्षित्या चैव तु मायया
Transliteration
tyośca kāmarājo 'yaṃ siddhido bhaktiśālinām / śivena śaktyā kāmena kṣityā caiva tu māyayā
Translation
ان دونوں میں یہ ‘کامراج’ اہلِ بھکتی کو سِدھی عطا کرنے والا ہے—شیو، شکتی، کام، کْشِتی اور مایا کے روپ سے۔
Word by Word
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), द्विवचन (dual)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
कामराजःKāmarāja
कामराजः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकामराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
अयम्this
अयम्:
विशेषण/निर्देशक (Deictic to subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
सिद्धिदःgiver of success/powers
सिद्धिदः:
विशेषण (Qualifier of kāmarājaḥ)
TypeAdjective
Rootसिद्धि-द (प्रातिपदिक; सिद्धि + द)
Formतत्पुरुष-समास: सिद्धिं ददाति इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
भक्तिशालिनाम्of the devoted (persons)
भक्तिशालिनाम्:
सम्प्रदान (Recipient; genitive of beneficiaries)
TypeNoun
Rootभक्ति-शालिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भक्तिः अस्ति यस्य; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन (plural)
शिवेनby/with Śiva
शिवेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (singular)
शक्त्याby/with Śakti
शक्त्या:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
कामेनby/with Kāma
कामेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
क्षित्याby/with Earth (Kṣiti)
क्षित्या:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
तुand/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
माययाby/with Māyā
मायया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (singular)