Shloka 42
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
हृद्देवी च शिरोदेवी शिखादेवी तथैव च / वर्मदेवी दृष्टिदेवी शस्त्रदेवी षडीरिताः
Transliteration
hṛddevī ca śirodevī śikhādevī tathaiva ca / varmadevī dṛṣṭidevī śastradevī ṣaḍīritāḥ
Translation
ہردّیہ دیوی، شیرو دیوی، شکھا دیوی، ورم دیوی، درشتی دیوی اور شستر دیوی—یہ چھ دیویاں بیان کی گئی ہیں۔
Word by Word
हृत्-देवीHṛddevī (Heart-goddess)
हृत्-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहृत् (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शिरः-देवीŚirodevī (Head-goddess)
शिरः-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
शिखा-देवीŚikhādevī (Topknot-goddess)
शिखा-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तथाthus/likewise
तथा:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed/just
एव:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
वर्म-देवीVarmadevī (Armor-goddess)
वर्म-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
दृष्टि-देवीDṛṣṭidevī (Sight-goddess)
दृष्टि-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
शस्त्र-देवीŚastradevī (Weapon-goddess)
शस्त्र-देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
षट्six
षट्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषणम्—ईरिताः इति (six)
ईरिताःare stated/mentioned
ईरिताः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootईर् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), प्रथमा (1st), बहुवचन, पुल्लिङ्ग (समूहवाचक/अनुक्त-विशेष्य); अर्थे—‘उक्ताः/निर्दिष्टाः’