Shloka 47
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
बिन्दुपीठेशपर्यम्तं चतुर्दशविभेदतः / अन्तरे भेदिते जाते हस्तसंख्या मयोच्यते
Transliteration
bindupīṭheśaparyamtaṃ caturdaśavibhedataḥ / antare bhedite jāte hastasaṃkhyā mayocyate
Translation
بِندوپیٹھیش تک چودہ قسم کے امتیازات کے مطابق، جب اندرونی فاصلے جدا ہو جائیں تو میں ہاتھ (ہست) کی تعداد بیان کرتا ہوں۔
Word by Word
बिन्दु-पीठ-ईश-पर्यन्तम्up to the lord of the Bindu-seat (i.e., up to that limit)
बिन्दु-पीठ-ईश-पर्यन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबिन्दु (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (…ईशस्य पर्यन्तम्)
चतुर्दश-विभेदतःaccording to the fourteenfold division
चतुर्दश-विभेदतः:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootचतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक) + विभेद (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (…तः) = ‘from/according to’; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (चतुर्दशानां विभेदः)
अन्तरेin the interval/within
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
भेदितेhaving been divided
भेदिते:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/भावे)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु) → भेदित (कृदन्त)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when (it is) divided’
जातेwhen it has arisen
जाते:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/भावे)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formकृदन्त—क्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when it has occurred/come to be’
हस्त-संख्याthe number (measured) in hastas
हस्त-संख्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (हस्तानां संख्या)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-निर्देश), एकवचन
उच्यतेis stated/said
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)