Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्

Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī

तत्र क्रोशत्रयस्थाने ह्यणिमाद्यात्मरोचिषा / क्रोशत्रयं समस्तं तद्धस्तसंख्याप्रकारतः / चतुर्विंशतिसाहस्रहस्तैः संमितमुच्यते

tatra krośatrayasthāne hyaṇimādyātmarociṣā / krośatrayaṃ samastaṃ taddhastasaṃkhyāprakārataḥ / caturviṃśatisāhasrahastaiḥ saṃmitamucyate

اس تین کروش کے مقام میں اَṇimā وغیرہ سِدھیوں کی باطنی روشنی جلوہ گر ہے؛ اور ہاتھوں کی گنتی کے اعتبار سے یہ پورے تین کروش چوبیس ہزار ہاتھ کے برابر کہے گئے ہیں۔

tatrathere
tatra:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya, adverb 'there'
krośa-traya-sthānein the three-krośa location
krośa-traya-sthāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootkrośa (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Saptamī, Ekavacana; 'in the place of three krośas'
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya, particle (nipāta) giving emphasis/reason
aṇimā-ādi-ātma-rociṣāby the self-radiance of aṇimā and the rest
aṇimā-ādi-ātma-rociṣā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootaṇimā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + rociṣ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Ekavacana; 'by the self-lustre of aṇimā etc.'
krośa-trayamthree krośas
krośa-trayam:
Karma (कर्म/Object; of ucyate/saṃmitam)
TypeNoun
Rootkrośa (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; topic/object for measurement statement
samastamin total
samastam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक; 'entire/total')
FormNapुंसakliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; adjective of krośa-trayam
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Determiner)
TypeAdjective
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; demonstrative referring to krośa-trayam
hasta-saṃkhyā-prakārataḥaccording to the hasta-count method
hasta-saṃkhyā-prakārataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roothasta (प्रातिपदिक) + saṃkhyā (प्रातिपदिक) + prakāra (प्रातिपदिक) + tas (तस् प्रत्यय/avyaya)
FormAvyaya (tas-anta), adverbial: 'according to the method of counting in hastas'
catur-viṃśati-sāhasra-hastaiḥby 24,000 hastas
catur-viṃśati-sāhasra-hastaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument; measure)
TypeNoun
Rootcatur (प्रातिपदिक) + viṃśati (प्रातिपदिक) + sāhasra (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Bahuvacana; द्विगु/संख्यासमासः = 'by (measured in) twenty-four thousand hastas'
saṃmitammeasured
saṃmitam:
Kriyā (क्रिया/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootsam-√mā (मा धातु 'to measure') + kta (क्त)
FormPast passive participle, Napuṃsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; predicate adjective: 'measured'
ucyateis said/is stated
ucyate:
Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Passive (karmaṇi prayoga)