Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्

Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds

अत्यन्तकोमलान्यत्र सदा विकसितानि च / नवसौरभहृद्यानि विशङ्कटदलानि च / बहुशः संति पद्मानि कोडीनामपि कोडिशः

atyantakomalānyatra sadā vikasitāni ca / navasaurabhahṛdyāni viśaṅkaṭadalāni ca / bahuśaḥ saṃti padmāni koḍīnāmapi koḍiśaḥ

وہاں کے کنول نہایت نرم ہیں، ہمیشہ کھلے رہتے ہیں؛ نئی خوشبو سے دلکش اور کشادہ پنکھڑیوں والے ہیں؛ کروڑوں پر کروڑوں کی تعداد میں بے شمار کنول ہیں۔

अत्यन्त-कोमलानिexceedingly tender/soft
अत्यन्त-कोमलानि:
Visheshana (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय) + कोमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण (of पद्मानि)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण/locative setting)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
सदाalways
सदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
विकसितानिbloomed/opened
विकसितानि:
Visheshana (विशेषण/modifier of पद्मानि)
TypeAdjective
Rootवि+कस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, adjectival); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नव-सौरभ-हृद्यानिpleasing with fresh fragrance
नव-सौरभ-हृद्यानि:
Visheshana (विशेषण/modifier of पद्मानि)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + सौरभ (प्रातिपदिक) + हृद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
विशङ्कट-दलानिhaving broad/spreading petals
विशङ्कट-दलानि:
Visheshana (विशेषण/modifier of पद्मानि)
TypeAdjective
Rootविशङ्कट (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
बहुशःin great numbers; many
बहुशः:
Prakara (प्रकार/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formप्रकार/परिमाणवाचक अव्यय (adverb: in many ways/many times)
सन्तिare/exist
सन्ति:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
पद्मानिlotuses
पद्मानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कोडीनाम्of crores
कोडीनाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोडि (प्रातिपदिक; संख्या/measure)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय (particle: even/also)
कोडिशःin crores; crore-wise
कोडिशः:
Pramana (प्रमाण/measure)
TypeIndeclinable
Rootकोडिशः (अव्यय; कोडि-शस्)
Formपरिमाणवाचक अव्यय (adverb: by crores/in crores)