Shloka 62
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तत्र नौकासहस्रेण संचरन्त्यो मदोद्धताः / उपासते सदा सत्तं नौकास्थं कुसुमायुधम्
Transliteration
tatra naukāsahasreṇa saṃcarantyo madoddhatāḥ / upāsate sadā sattaṃ naukāsthaṃ kusumāyudham
Translation
وہاں سرمستی میں سرشار عورتیں ہزاروں کشتیوں میں گھومتی پھرتی ہیں اور کشتی پر بیٹھے کُسُم آیُدھ (کام دیو) اُس سَتْ سوروپ دیوتا کی سدا پوجا کرتی ہیں۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
नौका-सहस्रेणby/with a thousand boats
नौका-सहस्रेण:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/करण-निर्देशः
संचरन्त्यःmoving about
संचरन्त्यः:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Rootसम्+चर् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मद-उद्धताःarrogant from intoxication
मद-उद्धताः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying the subject)
उपासतेthey worship/attend upon
उपासते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootउप+आस् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
सत्तम्the excellent one
सत्तम्:
कर्म (Karma)
TypeAdjective
Rootसत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अतिशयार्थे (superlative sense: best/excellent)
नौका-स्थम्standing in a boat
नौका-स्थम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनौका (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of the object)
कुसुम-आयुधम्Kāmadeva (flower-weaponed one)
कुसुम-आयुधम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘कुसुमानि आयुधानि यस्य’ (one whose weapons are flowers)