Shloka 38
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तत्र नौकेश्वरी देवी क्लरुकुल्लेतिविश्रुता / तमालश्यामलाकारा श्यामकञ्चुकधारिणी
Transliteration
tatra naukeśvarī devī klarukulletiviśrutā / tamālaśyāmalākārā śyāmakañcukadhāriṇī
Translation
وہاں ناؤکیشوری دیوی ‘کلروکُلّے’ کے نام سے مشہور ہے؛ وہ تمّال کے مانند سیاہ فام، اور سیاہ کَنجُک دھارنے والی ہے۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)
नौकेश्वरीLady of the boats
नौकेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नौकानाम् ईश्वरी = mistress of boats)
देवीgoddess
देवी:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
क्लरुकुल्लाKlarukullā (name)
क्लरुकुल्ला:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्लरुकुल्ला (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेष-नाम (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)
विश्रुताwell-known
विश्रुता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु + वि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle): ‘well-known’
तमालश्यामलाकाराhaving a dark form like tamāla
तमालश्यामलाकारा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकार (प्रातिपदिक) + श्यामल (प्रातिपदिक) + तमाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तमालवत् श्यामलः आकारः यस्याः = having a form dark like tamāla)
श्यामकञ्चुकधारिणीwearing a dark garment
श्यामकञ्चुकधारिणी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधारिणी (प्रातिपदिक) + कञ्चुक (प्रातिपदिक) + श्याम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्यामं कञ्चुकं धारयति = wearing a dark bodice/garment)