Shloka 65
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
निवासो दण्डनाथायाः केवलं त्वाभिमानिकः / तस्यास्तु सेवावासो ऽन्यो महापद्माटवीस्थले / तत्कक्षातिदवीयस्त्वान्सेवार्थं तत्र तद्गृहः
Transliteration
nivāso daṇḍanāthāyāḥ kevalaṃ tvābhimānikaḥ / tasyāstu sevāvāso 'nyo mahāpadmāṭavīsthale / tatkakṣātidavīyastvānsevārthaṃ tatra tadgṛhaḥ
Translation
دَندناتھا کی رہائش تو محض تمہارے غرور کے سبب ہی مانی گئی ہے؛ مگر دیوی کا حقیقی سیوا-واس مہاپدم کے جنگل میں ہے۔ اُس کے کَکش سے بہت دور، سیوا کے لیے وہاں اُس کا گھر قائم ہے۔
Word by Word
nivāsaḥdwelling, residence
nivāsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnivāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
daṇḍanāthāyāḥof Daṇḍanāthā (the commander/guardian)
daṇḍanāthāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdaṇḍanāthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); समासः दण्ड+नाथा (षष्ठी-तत्पुरुषः)
kevalamonly, merely
kevalam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootkevala (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निपात/क्रियाविशेषण (particle/adverb)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
ābhimānikaḥproud, self-conceited
ābhimānikaḥ:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootābhimānika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
sevā-vāsaḥa residence for service (servants' quarters)
sevā-vāsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsevā (प्रातिपदिक) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः सेवा+वास (षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषः: 'सेवायाः वासः')
anyaḥanother, different
anyaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
mahāpadma-āṭavī-sthalein the place of the Mahāpadma-forest
mahāpadma-āṭavī-sthale:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmahāpadma (प्रातिपदिक) + āṭavī (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समासः महापद्म+आटवी (कर्मधारय/तत्पुरुष) + स्थले (सप्तमी-तत्पुरुषः: 'आटव्याः स्थले')
tat-kakṣā-atidavīyastvātbecause of being very far from that enclosure/quarter
tat-kakṣā-atidavīyastvāt:
Hetu (हेतु/Reason; Ablative)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kakṣā (प्रातिपदिक) + atidavīyas (प्रातिपदिक) + -tvāt (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); भाववाचक-तद्धितान्त (-त्व) + पञ्चमी; समासः तत्+कक्षा (षष्ठी-तत्पुरुषः) + अतिदवीयस् (उपपद/तत्पुरुष)
sevā-arthamfor service
sevā-artham:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootsevā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समासः सेवा+अर्थ (चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः: 'सेवायै/सेवायाः अर्थम्')
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
tat-gṛhaḥthat house
tat-gṛhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः तत्+गृह (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'तस्य गृहः')