Shloka 90
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः / महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः
Transliteration
hayagrīva uvāca mataṅgo nāma tapasāmekarāśistapodhanaḥ / mahāprabhāvasaṃpanno jagatsarjanalaṃpaṭaḥ
Translation
حیگریو نے کہا— ‘متنگ’ نام والا وہ تپسیا کا ایک ڈھیر، تپودھن تھا؛ عظیم تاثیر کا حامل اور جگت کی تخلیق میں دل بستہ تھا۔
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (हयः इव ग्रीवा यस्य) नामरूपेण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मतङ्गःMataṅga
मतङ्गः:
Karta (कर्ता/वर्ण्यः)
TypeNoun
Rootमतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-निपात
तपसाम्of austerities
तपसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
एकराशिःa single mass (of)
एकराशिः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएक + राशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (“एकः राशि:” = a single heap/collection)
तपोधनःone whose wealth is austerity
तपोधनः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (“तपसः धनम्” = whose wealth is austerity)
महाप्रभावसंपन्नःendowed with great power
महाप्रभावसंपन्नः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहाप्रभाव + संपन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (“महाप्रभावेन संपन्नः”); संपन्न = क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
जगत्सर्जनलंपटःkeen on creating the world
जगत्सर्जनलंपटः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् + सर्जन + लंपट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (“जगतः सर्जने लंपटः” = eager in creating the world)