Shloka 36
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप / शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्
Transliteration
śālamūlaparīṇāho yojanāyutamabdhipa / śālāgrasya tu gavyūternaddhavātāyanaṃ pṛthak
Translation
اے ابدھیپ (سمندر کے حاکم)! شال دروازے کے نچلے حصے کا گھیر دس یوجن ہے۔ اور شال کے اگلے حصے میں ایک گویوتی تک الگ الگ جڑے ہوئے واتاین (جھروکے) ہیں۔
Word by Word
शाल-मूल-परिणाहःdiameter at the base of the śāla (pillar/tree)
शाल-मूल-परिणाहः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक) + परिणाह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘diameter at the base of the śāla’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
योजन-अयुतम्ten thousand yojanas
योजन-अयुतम्:
कर्म (Karma/measure-object)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/द्विगु-सदृश परिमाणसमास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; परिमाणवाचक (‘ten thousand yojanas’)
अब्धि-पO lord of the ocean
अब्धि-प:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootअब्धि (प्रातिपदिक) + प (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन
शाला-अग्रस्यof the top of the śālā
शाला-अग्रस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootशाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग ‘अग्र’; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: ‘but/indeed’)
गव्यूतेःof a gavyūti (measure)
गव्यूतेः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootगव्यूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; परिमाणवाचक (‘of one gavyūti’)
नद्ध-वातायनम्a fastened window/opening
नद्ध-वातायनम्:
कर्म/विषय (Karma/Viṣaya)
TypeNoun
Rootनद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक; नह् धातु) + वातायन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (‘bound/fastened window/opening’); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (context: specification of feature)
पृथक्separately, distinct
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: separately)