Shloka 34
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते / प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः
Transliteration
tatrāyaṃ pravibhāgaste pravivicya pradarśyate / prākāraḥ prathamaḥ proktaḥ kālāyasavinirmitaḥ
Translation
وہاں تمہارے لیے یہ تقسیم خوب غور کرکے واضح کی جاتی ہے۔ پہلا فصیل (پراکار) کالایس، یعنی سیاہ لوہے سے بنا ہوا بتایا گیا ہے۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन (Singular)
प्रविभागःdivision, classification
प्रविभागः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्रविभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; (enclitic)
प्रविविच्यhaving analyzed
प्रविविच्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootवि + विच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having analyzed/discriminated’
प्रदर्श्यतेis shown
प्रदर्श्यते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र + दृश् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
प्राकारःrampart, wall
प्राकारः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
प्रथमःfirst
प्रथमः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifier) of ‘प्राकारः’
प्रोक्तःdeclared
प्रोक्तः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘said/declared’ (agreeing with ‘प्राकारः’)
कालायस-विनिर्मितःmade of black iron
कालायस-विनिर्मितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकालायस (प्रातिपदिक) + वि + निर् + मा (धातु)
Formतत्पुरुष समास (करण/उपादान-सम्बन्ध: ‘made of black iron’); क्त (PPP) ‘विनिर्मित’; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण of ‘प्राकारः’