Next Verse

Shloka 1

भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति

Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

iti śrībrahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsuravadho nāmaikonatriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca aśvānana mahāprājña śrutamākhyānamuttamam / vikramo lalitādevyā viśiṣṭo varṇitastvayā

یوں شری برہمانڈ پران کے اُتر بھاگ میں ہَیَگریو–اگستیہ سنواد کے للیتوپاکھیان میں ‘بھَنداسُر وَدھ’ نامی انتیسواں ادھیائے۔ اگستیہ نے کہا— اے اشوانن مہاپراج्ञ! تم نے للیتا دیوی کے خاص پرाकرم کا بیان کیا؛ میں نے یہ اُتم آکھ्यान سنا۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍa-purāṇein the Śrī Brahmāṇḍa Purāṇa
śrī-brahmāṇḍa-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (śrī-brahmāṇḍasya purāṇe)
uttara-bhāgein the latter part
uttara-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; कर्मधारयः (uttaraḥ bhāgaḥ)
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक) + agastya (प्रातिपदिक) + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (hayagrīvāgastyayoḥ saṃvāde)
lalitā-upākhyānein the Lalitā episode
lalitā-upākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (lalitāyāḥ upākhyāne)
bhaṇḍāsura-vadhaḥthe slaying of Bhaṇḍāsura
bhaṇḍāsura-vadhaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootbhaṇḍāsura (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (bhaṇḍāsurasya vadhaḥ)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/label)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; naming particle (नाम-प्रयोगः)
ekona-triṃśaḥtwenty-ninth
ekona-triṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekona (प्रातिपदिक) + triṃśat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; द्विगु-समासः (ekonā triṃśat = 29) used adjectivally
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
agastyaḥAgastya
agastyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagastya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
aśva-ānanaO horse-faced one
aśva-ānana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; बहुव्रीहिः—‘aśvasya ānanaṃ yasya saḥ’
mahā-prājñaO greatly wise one
mahā-prājña:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + prājña (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; कर्मधारयः
śrutamheard
śrutam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/part of predicate)
TypeAdjective
Rootśru (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; used predicatively
ākhyānamnarrative
ākhyānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular
uttamamexcellent
uttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; agrees with ākhyānam
vikramaḥvalor/deed
vikramaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvikrama (प्रातिपदik)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
lalitā-devyāḥof Goddess Lalitā
lalitā-devyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + devī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; समासः—कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषः (lalitā eva devī)
viśiṣṭaḥdistinct/special
viśiṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśiṣṭa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with vikramaḥ
varṇitaḥdescribed
varṇitaḥ:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvarṇ (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; passive predicate with instrumental agent
tvayāby you
tvayā:
Kartṛ (कर्ता in passive / agent)
TypeNoun
Roottvam (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular