Shloka 35
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
लोकेषु सर्वभूतानां तन्न कार्यं विजानता / अविद्याप्रत्ययारंभा आरभ्यन्ते हि मानवैः
Transliteration
lokeṣu sarvabhūtānāṃ tanna kāryaṃ vijānatā / avidyāpratyayāraṃbhā ārabhyante hi mānavaiḥ
Translation
دنیا کے سب جانداروں کے لیے اس حقیقتِ عمل کو جانتے ہوئے بھی، انسان اپنے کام جہالت سے پیدا شدہ گمانوں پر ہی شروع کرتے ہیں۔
Word by Word
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि भूतानि)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात (negation particle)
कार्यंa duty / something to be done
कार्यं:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विजानताby one who knows / for the knower
विजानता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवि√ज्ञा (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया (3rd), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव; ‘knowing’ (instrumental: ‘by/for one who knows’)
अविद्याप्रत्ययारंभाःundertakings based on ignorance-belief
अविद्याप्रत्ययारंभाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअविद्या-प्रत्यय-आरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अविद्यायाः प्रत्ययः येषां ते आरम्भाः / whose basis is ignorance-belief)
आरभ्यन्तेare undertaken / begin
आरभ्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√रभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
हिindeed / for
हि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (particle: ‘indeed/for’)
मानवैःby humans
मानवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन