Shloka 27
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
निरिन्द्रियाणां च तदा ज्ञानिनां यच्छुभाशुभम् / प्रकृत्यां चैव तत्सर्वं पुण्यं पापं प्रतिष्ठति
Transliteration
nirindriyāṇāṃ ca tadā jñānināṃ yacchubhāśubham / prakṛtyāṃ caiva tatsarvaṃ puṇyaṃ pāpaṃ pratiṣṭhati
Translation
اس وقت بےحِسّ (نِرِندری) گیانیوں کے لیے جو شُبھ و اَشُبھ ہے، وہ سب—پُنّیہ اور پاپ سمیت—پرکرتی ہی میں قائم رہتا ہے۔
Word by Word
nir-indriyāṇāmof the sense-less (beings)
nir-indriyāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnir (उपसर्ग/अव्यय) + indriya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; नञ्/निर्-पूर्वक-तत्पुरुषः: निरिन्द्रिय = इन्द्रियरहित
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
jñānināmof the knowers
jñāninām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootjñānin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
yatwhatever/that which
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक/यत्-शब्दः (relative pronoun)
śubha-aśubhamgood-and-bad (as a whole)
śubha-aśubham:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootśubha (प्रातिपदिक) + aśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समाहार-द्वन्द्वः: शुभाशुभम् = शुभं च अशुभं च समाहारः)
prakṛtyāmin Prakṛti (Nature)
prakṛtyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
sarvamall
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इत्यस्य विशेषणम्
puṇyammerit
puṇyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
pāpamsin
pāpam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
pratiṣṭhatiis established/abides
pratiṣṭhati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√sthā (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष, एकवचन