Shloka 92
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
तत्रोद्दामपयः पूरे शक्तिसैन्यं ममजज च / अथ श्रीललितादक्षहस्ततर्जनिकानखात् / आदिकूर्मः समुत्पन्नो योजनायतविस्तरः
Transliteration
tatroddāmapayaḥ pūre śaktisainyaṃ mamajaja ca / atha śrīlalitādakṣahastatarjanikānakhāt / ādikūrmaḥ samutpanno yojanāyatavistaraḥ
Translation
وہاں بےقابو پانی کے سیلاب میں شکتی سینا ڈوبنے لگی۔ تب شری للیتا کے دائیں ہاتھ کی شہادت کی انگلی کے ناخن سے یوجن بھر پھیلا ہوا آدی کُورم ظاہر ہوا۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
उद्दाम-पयः-पूरेin the flood of surging waters
उद्दाम-पयः-पूरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउद्दाम (प्रातिपदिक) + पयस् (प्रातिपदिक) + पूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तत्पुरुष-श्रृंखला (उद्दामं पयः यस्मिन् सः पूरः / पयसः पूरः)
शक्ति-सैन्यम्the army of the Śaktis
शक्ति-सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्तीनां सैन्यम्)
ममज्जsank/was submerged
ममज्ज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमज्ज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (ममज्ज = ‘sank’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/प्रस्तावक (then/now)
श्री-ललिता-दक्ष-हस्त-तर्जनीका-नखात्from the nail of Śrī Lalitā’s right-hand index finger
श्री-ललिता-दक्ष-हस्त-तर्जनीका-नखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + दक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + तर्जनीका (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला (श्रीललितायाः दक्षहस्तस्य तर्जनीकायाः नखात्)
आदि-कूर्मःthe primordial tortoise
आदि-कूर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + कूर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
समुत्पन्नःarisen/produced
समुत्पन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
योजन-आयत-विस्तरःhaving a spread/extent of a yojana
योजन-आयत-विस्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक) + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तत्पुरुष (योजनम् आयतः विस्तरः यस्य) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्