Shloka 91
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
दक्षहस्ताङ्गुष्ठनखान्महाराज्ञ्या तिरस्कृतः / अर्णवास्त्रं महादीरो भण्डदैत्यो रणे ऽसृजत्
Transliteration
dakṣahastāṅguṣṭhanakhānmahārājñyā tiraskṛtaḥ / arṇavāstraṃ mahādīro bhaṇḍadaityo raṇe 'sṛjat
Translation
ملکۂ اعظم کی ملامت سے رسوا ہو کر، بہادر بھنڈ دیو نے دائیں ہاتھ کے انگوٹھے کے ناخن سے میدانِ جنگ میں ارنواستر چھوڑا۔
Word by Word
दक्ष-हस्त-अङ्गुष्ठ-नखान्the nails of the right-hand thumb
दक्ष-हस्त-अङ्गुष्ठ-नखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला (दक्षहस्तस्य अङ्गुष्ठस्य नखाः)
महा-राज्ञ्याby the great queen
महा-राज्ञ्या:
Karana/Agent-Instrument (करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; कर्मधारय (महती राज्ञी)
तिरस्कृतःhaving been repulsed/overpowered
तिरस्कृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतिरस् + कृ (धातु) → तिरस्कृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थक (passive sense)
अर्णव-अस्त्रम्the ocean-weapon
अर्णव-अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अर्णवस्य अस्त्रम्)
महा-धीरःvery steadfast/valiant
महा-धीरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + धीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
भण्ड-दैत्यःBhaṇḍa, the Daitya
भण्ड-दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
असृजत्released/created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन