Shloka 43
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
ज्वालामालिनिका नित्या द्वारस्यात्यन्तविस्तृतिम् / विततान समस्तानां सैन्यानां निर्गमैषिणी
Transliteration
jvālāmālinikā nityā dvārasyātyantavistṛtim / vitatāna samastānāṃ sainyānāṃ nirgamaiṣiṇī
Translation
نِتیہ جْوالامالِنِکا نے دروازے کی نہایت وسیع حد کو پھیلا دیا، جس سے تمام لشکر باہر نکلنے کے خواہاں ہو گئے۔
Word by Word
ज्वालामालिनिकाJvālāmālinikā (the garlanded-with-flames one)
ज्वालामालिनिका:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + मालिनिका (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
नित्याever-present/constant
नित्या:
कर्ता (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
द्वारस्यof the gate
द्वारस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन
अत्यन्तविस्तृतिम्extreme vastness/very great expansion
अत्यन्तविस्तृतिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + विस्तृति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
विततानspread out/extended
विततान:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि-तन् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
समस्तानाम्of all
समस्तानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण
सैन्यानाम्of the armies
सैन्यानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन
निर्गमैषिणीseeking an exit (for them)
निर्गमैषिणी:
कर्ता (Karta; qualifier of Jvālāmālinikā)
TypeAdjective
Rootनिर्गम (प्रातिपदिक) + एषिणी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (agent-noun: ‘seeking’)