Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

हयस्थैर्हयसादिन्यो रथस्थै रथसंस्थिताः / आधोरणैर्हस्तिपकाः खड्गैः पद्गाश्च सङ्गताः

hayasthairhayasādinyo rathasthai rathasaṃsthitāḥ / ādhoraṇairhastipakāḥ khaḍgaiḥ padgāśca saṅgatāḥ

گھوڑوں پر سوار یودھنیوں نے گھڑ سواروں سے، رتھوں پر کھڑے جنگجوؤں نے رتھ سواروں سے؛ اور انکوش تھامے مہاوتوں نے ہاتھیوں پر، جبکہ تلوار بردار پیادے ایک دوسرے سے آمنے سامنے ہو کر جنگ چھیڑ دی۔

haya-sthaiḥby those mounted on horses
haya-sthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (सप्तमी/उपपद: ‘standing on horses’); Masculine Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
haya-sādinyaḥfemale horse-riders
haya-sādinyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक) + sādinī (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (‘horse-riders’, feminine); Feminine Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
ratha-sthaiḥby those on chariots
ratha-sthaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (‘standing on chariots’); Masculine Instrumental Plural
ratha-saṃsthitāḥstationed on chariots
ratha-saṃsthitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootratha (प्रातिपदिक) + saṃ-sthā (धाातु) → saṃsthita (कृदन्त)
FormTatpuruṣa (‘stationed in chariots’); PPP (क्त) saṃsthita; Feminine Nominative Plural (agreeing with sādinyaḥ)
ādhoraṇaiḥwith goads/elephant-hooks
ādhoraṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootādhoraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
hastipakāḥelephant-drivers/mahouts
hastipakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothastipaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
khaḍgaiḥwith swords
khaḍgaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkhaḍga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
padgāḥfoot-soldiers (padgāḥ)
padgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpadga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
saṅgatāḥjoined in combat, engaged
saṅgatāḥ:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeAdjective
Rootsam-gam (धाातु) → saṅgata (कृदन्त)
FormPPP (क्त) ‘come together/engaged’; Masculine Nominative Plural (agreeing with hastipakāḥ/padgāḥ etc. as a collective)