Shloka 115
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
सर्वाश्च शक्तिसेनान्यो दण्डनाथापुरःसराः / तदाश्चर्यं महाराज्ञ्यै निवेदयितुमुद्गताः
Transliteration
sarvāśca śaktisenānyo daṇḍanāthāpuraḥsarāḥ / tadāścaryaṃ mahārājñyai nivedayitumudgatāḥ
Translation
تمام شکتیوں کے سپہ سالار، دندناتھ کو پیشوا بنا کر، اُس عجوبے کو مہارانی دیوی کے حضور عرض کرنے کے لیے روانہ ہوئے۔
Word by Word
सर्वाःall (of them)
सर्वाः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-विशेषणरूपेण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
शक्ति-सेनान्यःcommanders of the Śaktis
शक्ति-सेनान्यः:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्तीनां सेनान्यः = commanders of the Śaktis)
दण्डनाथ-पुरःसराःwith Daṇḍanātha leading
दण्डनाथ-पुरःसराः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootदण्डनाथ (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दण्डनाथः पुरः यस्य/येषां ते = with Daṇḍanātha in front); विशेषणम् (शक्ति-सेनान्यः)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
आश्चर्यम्the marvel
आश्चर्यम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महा-राज्ञ्यैto the great queen
महा-राज्ञ्यै:
सम्प्रदान (सम्प्रदानम्/Recipient)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/चतुर्थी), एकवचनम्; कर्मधारयः (महती राज्ञी)
निवेदयितुम्to report, to inform
निवेदयितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive), अव्ययभावः; प्रयोजनार्थम्
उद्गताःwent forth, set out
उद्गताः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeVerb
Rootउद् + गम् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; गताः = gone forth