Shloka 51
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् / निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे
Transliteration
āvṛtottaramārgeṇa pūrvabhāgamaśiśriyan / niśvāsamapi sasvānamakurvantaḥ padepade
Translation
انہوں نے شمالی راستہ ڈھانپ کر مشرقی حصے میں پناہ لی؛ ہر قدم پر سانس تک کو بھی آواز کے ساتھ نہ نکالتے تھے۔
Word by Word
आवृत-उत्तर-मार्गेणby the route with the northern way covered/blocked
आवृत-उत्तर-मार्गेण:
करण (करण)
TypeNoun
Rootआवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (आवृतः उत्तरमार्गः येन = ‘by the route with the northern path blocked/covered’); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
पूर्व-भागम्the eastern/front part
पूर्व-भागम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पूर्वस्य भागः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अशिश्रियन्they approached/resorted to
अशिश्रियन्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + श्रि (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect, past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; रूपम्: अशिश्रियन् (they resorted/approached)
निश्वासम्breath
निश्वासम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘even/also’ (particle)
स-स्वानम्with sound
स-स्वानम्:
कर्म (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + स्वान (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (स्वानयुक्तम् = ‘with sound’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण of निश्वासम्
अकुर्वन्तःthey made/did
अकुर्वन्तः:
क्रिया (अनु-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; वर्तमानकाले ‘they did not make’ sense with implied negation from context
पदेat a step
पदे:
अधिकरण (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
पदेat every step
पदे:
अधिकरण (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (idiom)