Shloka 48
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
तथा कृतवती सेना श्यामलं कञ्चुकादिकम् / न च दुन्दुभिनिस्वानो न च मर्द्दलगर्जितम्
Transliteration
tathā kṛtavatī senā śyāmalaṃ kañcukādikam / na ca dundubhinisvāno na ca marddalagarjitam
Translation
تب لشکر نے سیاہ رنگ کا کَنجُک وغیرہ پہن لیا؛ نہ دُندُبھِی کی صدا تھی، نہ مَردَل کی گرج۔
Word by Word
तथाthus, in that manner
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीति-अर्थे (adverb: ‘thus/so’)
कृतवतीhaving done/made
कृतवती:
कर्ता (कर्तृपद; subject-predicate complement)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृतवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृतवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle sense); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having done’
सेनाthe army
सेना:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
श्यामलम्dark/blackish
श्यामलम्:
कर्म (कर्म; object)
TypeAdjective
Rootश्यामल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying object)
कञ्चुकादिकम्tunic and the like (garments etc.)
कञ्चुकादिकम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकञ्चुक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (कञ्चुक-आदि = ‘tunic etc.’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
दुन्दुभिनिस्वानःthe sound of drums
दुन्दुभिनिस्वानः:
कर्ता/अस्ति-लोपे विषय (प्रथमा-विषय)
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक) + निस्वान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (दुन्दुभेः निस्वानः = ‘sound of the drum’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
मर्द्दलगर्जितम्the booming sound of the mṛdaṅga
मर्द्दलगर्जितम्:
कर्ता/विषय (प्रथमा-विषय)
TypeNoun
Rootमर्द्दल (प्रातिपदिक) + गर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (मर्द्दलस्य गर्जितम् = ‘roar/sound of the mṛdaṅga’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (contextually: ‘there was not…’)