Shloka 35
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे / अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया
Transliteration
prathame yuddhadivase vyatīte lokabhīṣaṇe / andhakāraḥ samabhavattasya bāhyacikīrṣayā
Translation
لوگوں کو دہلا دینے والا پہلا جنگی دن گزرتے ہی، اس کی بیرونی تدبیر کی خواہش سے گھٹا ٹوپ اندھیرا چھا گیا۔
Word by Word
प्रथमेon the first
प्रथमे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण to ‘युद्धदिवसे’
युद्ध-दिवसेon the battle-day
युद्ध-दिवसे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष—‘युद्धस्य दिवसः’ (day of battle)
व्यतीतेhaving passed
व्यतीते:
Adhikarana (अधिकरण/locative absolute sense)
TypeAdjective
Rootव्यतीत (कृदन्त, वि+अति+√इ धातु)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) agreeing with ‘युद्धदिवसे’—‘when (it) had passed’
लोक-भीषणेterrifying to the worlds
लोक-भीषणे:
Adhikarana (अधिकरण/locative qualifier)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + भीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष—‘लोकानां भीषणः’ (terrifying to the worlds), qualifying the time/day context
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootसम्-√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect, past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him/of that (demon)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
बाह्य-चिकीर्षयाdue to (his) intention to externalize (it)
बाह्य-चिकीर्षया:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootबाह्य (प्रातिपदिक) + चिकीर्षा (प्रातिपदिक; desiderative noun from √कृ)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुष—‘बाह्यस्य चिकीर्षा’ (desire/intention to make external/outer)