Shloka 99
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः / हत्वा तद्रक्तसलिलैर्बह्वीः प्रावाहयन्नदीः
Transliteration
samastamapi tatsainyaṃ śaktayaḥ krodhasūrcchitāḥ / hatvā tadraktasalilairbahvīḥ prāvāhayannadīḥ
Translation
غصّے سے سرشار شکتیاں اُس پوری فوج کو قتل کر گئیں؛ اور اُن کے خون کے سیلاب سے بہت سی ندیاں بہہ نکلیں۔
Word by Word
समस्तम्entire, whole
समस्तम्:
विशेषण (Qualifier of सैन्यम्)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); सैन्यम् विशेषणम्
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तत्-सैन्यम्that army
तत्-सैन्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (that army)
शक्तयःthe powers/Śaktis
शक्तयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
क्रोध-सूर्च्छिताःfrenzied with anger
क्रोध-सूर्च्छिताः:
विशेषण (Qualifier of शक्तयः)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + मूर्छ् (धातु) → मूर्च्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘frenzied’; तत्पुरुषः (frenzied by anger)
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund): ‘having slain’
तत्-रक्त-सलिलैःwith that blood-like water (blood streams)
तत्-रक्त-सलिलैः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + रक्त (प्रातिपदिक) + सलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः (with that blood-water)
बह्वीःmany
बह्वीः:
विशेषण (Qualifier of नदीः)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural); नदीः विशेषणम्
प्रावाहयत्caused to flow, set flowing
प्रावाहयत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र + वह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपदम्; causative sense (णिच्) implied: ‘caused to flow’
नदीःrivers
नदीः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)