Shloka 85
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
तिरस्करणिकां देवीमग्रे कृत्वा महाबलाम् / सदुपायप्रसङ्गेन भृशं तुष्टा रणं व्यधुः
Transliteration
tiraskaraṇikāṃ devīmagre kṛtvā mahābalām / sadupāyaprasaṅgena bhṛśaṃ tuṣṭā raṇaṃ vyadhuḥ
Translation
مہابلا تیرسکرنیکا دیوی کو آگے رکھ کر، نیک تدبیر میسر آنے پر وہ بہت خوش ہو کر میدانِ جنگ میں جا اترے۔
Word by Word
तिरस्करणिकाम्Tiraskaraṇikā
तिरस्करणिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतिरस्करणिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; apposition to तिरस्करणिकाम्
अग्रेin front
अग्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: in front)
कृत्वाhaving placed/made
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having made/placing’
महा-बलाम्very strong
महा-बलाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; देवीम् इति विशेषणम्
सत्-उपाय-प्रसङ्गेनby a fitting stratagem
सत्-उपाय-प्रसङ्गेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + उपाय (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by/through the occasion of a good means/strategy’
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb: greatly)
तुष्टाःpleased/satisfied
तुष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृसम्बन्धि-विशेषणम् (agreeing with implied feminine subject)
रणम्battle
रणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
व्यधुःthey arranged/undertook
व्यधुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः ‘वि’