Shloka 61
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
नकुलैर्दश्यमानानामत्यन्तचटुलं वपुः / मुहुः कुण्डलितैर्भोगैः पन्नगानां व्यचेष्टत
Transliteration
nakulairdaśyamānānāmatyantacaṭulaṃ vapuḥ / muhuḥ kuṇḍalitairbhogaiḥ pannagānāṃ vyaceṣṭata
Translation
نیولوں کے کاٹے ہوئے سانپوں کا جسم نہایت بےقرار ہو اٹھا؛ وہ بار بار اپنے کنڈلی مارے ہوئے بھوگ لپیٹتے ہوئے تڑپنے لگے۔
Word by Word
नकुलैःby the mongooses
नकुलैः:
Kartr-karana (कर्तृकरणम्)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
दश्यमानानाम्of those being bitten
दश्यमानानाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootदश्यमान (कृदन्त; √दंश्/दश् (धातु) 'to bite')
Formवर्तमान कर्मणि कृदन्त (शानच्), षष्ठी, बहुवचन; कर्मणि — 'of those being bitten'
अत्यन्त-चटुलम्exceedingly restless
अत्यन्त-चटुलम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय) + चटुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (अत्यन्तं चटुलम्)
वपुःbody
वपुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कुण्डलितैःwith coiled
कुण्डलितैः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootकुण्डलित (कृदन्त; √कुण्डल्/कुण्डलय् (धातु) 'to coil')
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
भोगैःcoils (of bodies)
भोगैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पन्नगानाम्of the serpents
पन्नगानाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
व्यचेष्टतmoved about / writhed
व्यचेष्टत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चेष्ट् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः वि-