Shloka 53
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
समस्तवाङ्मयाकारा दन्तैर्वज्रमयैर्युता / सर्पिण्यभिमुखं तत्र विससर्ज निजं बलम्
Transliteration
samastavāṅmayākārā dantairvajramayairyutā / sarpiṇyabhimukhaṃ tatra visasarja nijaṃ balam
Translation
وہ سراسر وाङ्मय کی صورت، اور بجلی جیسے دانتوں سے آراستہ تھی؛ وہاں اس نے سَرپِنی کے مقابل اپنا زور جھونک دیا۔
Word by Word
samasta-vāṅmaya-ākārāhaving the form of all speech/letters
samasta-vāṅmaya-ākārā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + vāṅmaya (प्रातिपदिक) + ākāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dantaiḥwith teeth
dantaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdanta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
vajra-mayaiḥmade of thunderbolt (adamantine)
vajra-mayaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvajra (प्रातिपदिक) + mayaṭ (प्रत्यय)
Formतत्पुरुष/उपपद-समासभावः; पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying dantaiḥ)
yutāendowed (with)
yutā:
Karta-guṇa (कर्तृगुण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√yuj (धातु) + -ta (कृत्, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'युक्ता' = endowed/possessed
sarpiṇī-abhimukhamtowards Sarpiṇī
sarpiṇī-abhimukham:
Gati/Prati (गति/प्रति-भावः)
TypeIndeclinable
Rootsarpiṇī (प्रातिपदिक) + abhimukha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः = 'towards Sarpiṇī'
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
visasarjareleased / hurled forth
visasarja:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√sṛj (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
nijamher own
nijam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying balam)
balamstrength / force
balam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन