Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

गृध्रयुग्मरथारूढः प्रजहार शिलीमुखैः / तैः सेनापतिभिर्दुष्टैः प्रोत्साहितमथाहवे

gṛdhrayugmarathārūḍhaḥ prajahāra śilīmukhaiḥ / taiḥ senāpatibhirduṣṭaiḥ protsāhitamathāhave

گِدھوں کی جوڑی سے جُتے رتھ پر سوار ہو کر اس نے شِلی مُکھ تیروں سے وار کیا۔ پھر ان بدکار سپہ سالاروں نے اسے جنگ میں اور بھڑکایا۔

gṛdhra-yugma-ratha-ārūḍhaḥmounted on a chariot yoked with a pair of vultures
gṛdhra-yugma-ratha-ārūḍhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgṛdhra + yugma + ratha + ārūḍha (कृदन्त; ā-ruh धातु)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; kta-participle used adjectivally; compound: ‘mounted on a chariot (ratha) yoked with a pair (yugma) of vultures (gṛdhra)’
prajahārastruck, attacked
prajahāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothṛ (हृ धातु)
FormLiṭ (लिट्, perfect), Parasmaipada, Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; with prefix pra-
śilīmukhaiḥwith arrows
śilīmukhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśilīmukha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd/instrumental), Bahuvacana
taiḥby them
taiḥ:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana
senāpatibhiḥby the commanders
senāpatibhiḥ:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootsenāpati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; compound: सेना + पति (lord of army)
duṣṭaiḥwicked
duṣṭaiḥ:
Viśeṣaṇa of Hetu/Karaṇa (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (कृदन्त; duṣ धातु)
FormKta-participle (क्त) used adjectivally; Puṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; agrees with senāpatibhiḥ
protsāhitamencouraged, urged on
protsāhitam:
Kriyāviśeṣaṇa / Bhāva (भाव)
TypeAdjective
Rootprotsāhita (कृदन्त; pra-ut-√sah/√sāh causative sense)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka, Prathamā/Dvitīyā Ekavacana; used predicatively ‘encouraged/urged on’ (context implies the subject was encouraged)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, discourse particle (अनन्तरार्थक)
āhavein battle
āhave:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāhava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th/locative), Ekavacana