Shloka 99
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
चण्डैः खुरपुटैः सैन्यं खण्डयन्नतिवेगतः / अश्वारूढातुरङ्गो ऽपि मर्दयामास दानवान्
Transliteration
caṇḍaiḥ khurapuṭaiḥ sainyaṃ khaṇḍayannativegataḥ / aśvārūḍhāturaṅgo 'pi mardayāmāsa dānavān
Translation
وہ نہایت تیز رفتاری سے گھوڑے کے ہولناک کھروں سے لشکر کو چیرتا پھاڑتا، گھڑ سوار ہو کر دانوؤں کو روند کر کچلنے لگا۔
Word by Word
चण्डैःwith fierce
चण्डैः:
करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (खुरपुटैः)
खुरपुटैःwith hoof-strikes/hoof-blows
खुरपुटैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootखुरपुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—खुरस्य पुटः (तत्पुरुष)
सैन्यम्the army
सैन्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खण्डयन्shattering/cutting up
खण्डयन्:
क्रिया (Participial action)
TypeVerb
Rootखण्ड् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (while doing)
अतिवेगतःwith great speed
अतिवेगतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअति + वेग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययभावे (adverbial)
अश्वारूढःmounted on a horse
अश्वारूढः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअश्व + आरूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—अश्वे आरूढः (तत्पुरुष); विशेषण (तुरङ्गः)
तुरङ्गःthe horse
तुरङ्गः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतुरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/also)
मर्दयामासcrushed/trampled
मर्दयामास:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमर्द् (धातु)
Formलिट्-प्राय (परिप्रास/परस्मैपद ‘आमास’ सह), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु—मर्द् (मर्दने)
दानवान्the Dānavas (demons)
दानवान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन