Shloka 79
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
पापे मदनुजं हत्वा दुर्मदं युद्धदुर्मदम् / वृथा वहसि विक्रान्तिलवलेशं महामदम्
Transliteration
pāpe madanujaṃ hatvā durmadaṃ yuddhadurmadam / vṛthā vahasi vikrāntilavaleśaṃ mahāmadam
Translation
اے گنہگار عورت! جنگ میں مست میرے چھوٹے بھائی کو مار کر، تم بلاوجہ اپنی ذرا سی بہادری پر اتنا غرور کر رہی ہو۔
Word by Word
पापेO sinful one
पापे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
मद-अनुजम्Mada’s younger brother
मद-अनुजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मदस्य अनुजः’
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; अर्थः—‘हत् कृत्वा’
दुर्मदम्arrogant / maddened
दुर्मदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—‘दुष्टः मदः यस्य’ (अर्थे: अत्यन्तमत्तम्)
युद्ध-दुर्मदम्fiercely arrogant in battle
युद्ध-दुर्मदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—‘युद्धे दुर्मदः’
वृथाin vain
वृथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
वहसिyou carry / bear
वहसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विक्रान्ति-लव-लेशम्a mere tiny trace of valor
विक्रान्ति-लव-लेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविक्रान्ति (प्रातिपदिक) + लव (प्रातिपदिक) + लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला—‘विक्रान्तेः लवः, तस्य लेशः’
महामदम्great pride
महामदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् मदः’