Shloka 57
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
प्रथमं प्रसृतैर्बाणैः सम्पद्देवीसुरद्विषोः / अन्धकारः समभवत्तिरस्कुर्वन्नहस्करम्
Transliteration
prathamaṃ prasṛtairbāṇaiḥ sampaddevīsuradviṣoḥ / andhakāraḥ samabhavattiraskurvannahaskaram
Translation
ابتدا ہی میں سمپد دیوی اور اسور دشمن کے چلائے تیروں سے ایسا اندھیرا چھا گیا کہ سورج کی روشنی بھی چھپ گئی۔
Word by Word
प्रथमम्at first
प्रथमम्:
काल (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative), ‘प्रथमम्’ = at first
प्रसृतैःwith released/spread
प्रसृतैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeVerb
Rootप्र + सृ (धातु)
Formक्त (Past passive participle) ‘प्रसृत’ = sent forth/spread; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
बाणैःarrows
बाणैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सम्पत्Sampat (name)
सम्पत्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्पद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवीgoddess
देवी:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सम्पत्’ इत्यस्य विशेषण/अपपद (appositional)
असुर-द्विषोःof the enemy of the asuras
असुर-द्विषोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + द्विष् (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘द्विष्’/द्विषन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘असुरान् द्वेष्टि’), सम्बन्धे षष्ठी
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समभवत्arose / came about
समभवत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तिरस्कुर्वन्obscuring
तिरस्कुर्वन्:
विशेषणम् (Adjectival participle/विशेषण)
TypeVerb
Rootतिरस् + कृ (धातु)
Formशतृ (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अन्धकारः’ इत्यस्य विशेषणम्
अहस्करम्the sun (day-maker)
अहस्करम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहस्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन