Shloka 108
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
कुरण्डं सानुजं युद्धे शक्तिसैन्यैर्निपातितम् / श्रुत्वा शून्यकनाथो ऽपि निशश्वास भुजङ्गवत्
Transliteration
kuraṇḍaṃ sānujaṃ yuddhe śaktisainyairnipātitam / śrutvā śūnyakanātho 'pi niśaśvāsa bhujaṅgavat
Translation
جنگ میں کورنڈ اپنے چھوٹے بھائی سمیت شکتی کی فوجوں کے ہاتھوں گرا دیا گیا—یہ سن کر شونیہ کناتھ بھی سانپ کی طرح لمبی آہ بھرتا رہا۔
Word by Word
कुरण्डम्Kuraṇḍa (name)
कुरण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
स-अनुजम्together with (his) younger brother
स-अनुजम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनुज (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/सह-भाव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (सह अनुजेन) = 'with (his) younger brother'
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
शक्ति-सैन्यैःby the troops of Śakti
शक्ति-सैन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्तेः सैन्यैः)
निपातितम्felled/struck down
निपातितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि+पत् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोग), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'having been felled/struck down' (agrees with कुरण्डम्)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = 'having heard'
शून्यक-नाथःthe lord of Śūnyaka (place/person)
शून्यक-नाथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशून्यक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शून्यकस्य नाथः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात/अव्यय; emphatic/concessive particle
निशश्वासsighed/breathed heavily
निशश्वास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+श्वस् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भुजङ्गवत्like a serpent
भुजङ्गवत्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभुजङ्ग (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्यय (उपमानवाचक) = 'like/as (a serpent)'