Shloka 99
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
तेन संग्रामसमये सन्निपत्य विनिर्जितम् / केशेष्वाकृष्य तां मूढां देवसत्त्वे न दर्पिताम्
Transliteration
tena saṃgrāmasamaye sannipatya vinirjitam / keśeṣvākṛṣya tāṃ mūḍhāṃ devasattve na darpitām
Translation
اس نے میدانِ جنگ میں آمنے سامنے ٹکر لے کر اسے پوری طرح مغلوب کیا؛ پھر اس نادان عورت کو، جو دیوی سَتْو کے سامنے بھی مغرور نہ تھی، بالوں سے پکڑ کر گھسیٹا۔
Word by Word
तेनby him/with that
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
संग्राम-समयेat the time of battle
संग्राम-समये:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संग्रामस्य समयः)
सन्निपत्यhaving assembled
सन्निपत्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-नि-√पत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having assembled/come together’
विनिर्जितम्(her) defeated
विनिर्जितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवि-नि-√जि (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘conquered/defeated’
केशेषुin the hair (by the hair)
केशेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (अधिकरण/Locative), बहुवचन
आकृष्यhaving dragged
आकृष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having dragged/pulled’
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
मूढाम्deluded, foolish
मूढाम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमूढ (प्रातिपदिक; √मुह्-क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier) ताम् इति
देव-सत्त्वेin divine nature/virtue
देव-सत्त्वे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां सत्त्वम्)
नnot
न:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
दर्पिताम्proud
दर्पिताम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootदर्पित (प्रातिपदिक; √दृप्-क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier) ताम् इति; ‘proud/arrogant’ (negated by न)