Shloka 91
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
एकैकस्य सुतास्तेषु जाताः शुराः परःशतम् / सेनान्यो मे मदोदुवृत्ता मम पुत्रैरनुद्रुताः
Transliteration
ekaikasya sutāsteṣu jātāḥ śurāḥ paraḥśatam / senānyo me madoduvṛttā mama putrairanudrutāḥ
Translation
ان میں سے ہر ایک کے سو سے زیادہ بہادر بیٹے پیدا ہوئے؛ میرے سپہ سالار نشے کے غرور میں ہیں اور میرے بیٹوں کے ابھارنے سے دوڑ پڑتے ہیں۔
Word by Word
एकैकस्यof each (one)
एकैकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeAdjective
Rootएकैक (प्रातिपदिक) < एक + एक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: ‘each one’), षष्ठी, एकवचन; द्वन्द्व-समासः (reduplicative) used adjectivally
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; सर्वनाम
जाताःwere born
जाताः:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘born/produced’ (finite verb sense with ellipsis of ‘अभवन्’)
शूराःvaliant
शूराः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सुताः)
परः-शतम्more than a hundred
परः-शतम्:
Karma (कर्म/measure-accusative)
TypeNoun
Rootपरशत (प्रातिपदिक) < पर + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परं शतम् = ‘more than a hundred’ (numerical expression)
सेनान्यःarmy-commanders
सेनान्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Vedic/epic variant for सेनानयः/सेनानिनः); ‘commanders’
मेfor me / my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/for me/of me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative) एकवचन; enclitic
मद-उदुवृत्ताःarrogant from pride
मद-उदुवृत्ताः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमदोदुवृत्त (प्रातिपदिक) < मद + उद् + √वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; तत्पुरुषः (madena udvṛttāḥ = puffed up with intoxication/pride)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रैःby (my) sons
पुत्रैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
अनुद्रुताःfollowed/pursued
अनुद्रुताः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअनु + √द्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle): ‘pursued/followed’