Shloka 9
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
आदित्यमण्डले दृष्ट्वादृष्ट्वा चक्रन्दुरुच्चकैः / क्रव्यादा बहवस्तत्र लोचनैर्नावलोकिताः
Transliteration
ādityamaṇḍale dṛṣṭvādṛṣṭvā cakranduruccakaiḥ / kravyādā bahavastatra locanairnāvalokitāḥ
Translation
سورج کے منڈل کو بار بار دیکھ کر وہ بلند آواز سے رونے لگے۔ وہاں بہت سے کرَویاد (گوشت خور) جاندار آنکھوں سے بھی نظر نہ آئے۔
Word by Word
आदित्य-मण्डलेin the sun’s orb
आदित्य-मण्डले:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य मण्डलम्) — Locative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
अदृष्ट्वाnot seeing / failing to see
अदृष्ट्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + अ- (निषेध)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund) नकारार्थक; ‘not having seen’
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
चक्रन्दुःthey cried / wailed
चक्रन्दुः:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootक्रन्द् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
उच्चकैःloudly
उच्चकैः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउच्चकैस् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
क्रव्यादाःflesh-eaters (ghouls)
क्रव्यादाः:
कर्ता (कर्तृकारक)
TypeNoun
Rootक्रव्याद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
कर्ता (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying क्रव्यादाः)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
लोचनैःwith (their) eyes
लोचनैः:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrument)
नnot
न:
निषेध (क्रियानिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध निपात (negation particle)
अवलोकिताःwere seen / were observed
अवलोकिताः:
क्रिया (कर्मणि)
TypeVerb
Rootअव-लोक् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘were seen/observed’