Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

तिर्यगित्यपि नारीति क्षुद्रा चेत्यपि राजभिः / नावज्ञा वैरिणां कार्या शक्तेः सर्वत्र सम्भवः

tiryagityapi nārīti kṣudrā cetyapi rājabhiḥ / nāvajñā vairiṇāṃ kāryā śakteḥ sarvatra sambhavaḥ

‘یہ جانور ہے’ یا ‘یہ عورت ہے’ یا ‘یہ حقیر ہے’ کہہ کر بادشاہوں کو دشمنوں کی تحقیر نہیں کرنی چاہیے؛ طاقت ہر جگہ ظاہر ہو سکتی ہے۔

tiryak‘as an animal/obliquely’
tiryak:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottiryak (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormIndeclinable adverb/indeclinable nominal used in quotation (अव्यय)
itithus/‘as’
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), concessive ‘even’
nārīwoman
nārī:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative Singular; used in quotation with इति
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
kṣudrāpetty/mean
kṣudrā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootkṣudra (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative Singular; used in quotation with इति
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), concessive
rājabhiḥby kings
rājabhiḥ:
Karta/Agent (कर्ता—कर्तृकरणभाव)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात)
avajñācontempt/disrespect
avajñā:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootavajñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative Singular
vairiṇāmof enemies
vairiṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvairin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी) Plural
kāryāshould be done
kāryā:
Vidhi (विधेय/आज्ञार्थ)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु √kṛ/कृ)
FormGerundive/obligatory participle (कृत्य/तव्यत्-भाव), Feminine Nominative Singular; predicate ‘should be done’
śakteḥof power/capacity
śakteḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (षष्ठी) Singular
sarvatraeverywhere
sarvatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक-अव्यय)
sambhavaḥpossibility/origin
sambhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsambhava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular