Shloka 40
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ध्रुवाज्जनान्तरं यच्च महर्लोकः स उच्यते / व्याख्याताः सप्तलोकास्तु तेषां वक्ष्यामि सिद्धयः
Transliteration
dhruvājjanāntaraṃ yacca maharlokaḥ sa ucyate / vyākhyātāḥ saptalokāstu teṣāṃ vakṣyāmi siddhayaḥ
Translation
دھرو سے جن لوک تک جو فاصلہ ہے، وہی ‘مہَرلوک’ کہلاتا ہے۔ یوں ساتوں لوک بیان کیے گئے؛ اب میں ان کی سِدھیوں کا بیان کروں گا۔
Word by Word
ध्रुव-आत्from Dhruva
ध्रुव-आत्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादान (ablative)
जन-अन्तरम्the interval/space of Jana (Janaloka)
जन-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जनस्य अन्तरम्)
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
महर्-लोकःMaharloka
महर्-लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महरः लोकः)
सःthat (it)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
व्याख्याताःhave been explained
व्याख्याताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + आ + ख्या (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
सप्त-लोकाःthe seven worlds
सप्त-लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; द्विगु-समास (सप्त संख्या-पूर्वक)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अनुवादबोधक अव्यय (particle: 'but/indeed')
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), बहुवचन; षष्ठी-सम्बन्ध
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
सिद्धयःthe attainments/perfections
सिद्धयः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन