Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

ये ते स्वायंभुवाद्या हि पुरस्तात्परिकीर्त्तिताः / कल्प एते यदा लोके प्रतिष्ठन्ति तदा तपः

ye te svāyaṃbhuvādyā hi purastātparikīrttitāḥ / kalpa ete yadā loke pratiṣṭhanti tadā tapaḥ

جو سوایمبھُو وغیرہ پہلے بیان کیے گئے ہیں—جب وہ کَلپ کے زمانے میں لوکوں میں قائم ہوتے ہیں، تب تپسیا کا آغاز ہوتا ہے۔

yethose who
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; relative pronoun
tethose
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; correlative pronoun
svāyaṃbhuva-ādyāḥbeginning with Svāyaṃbhuva
svāyaṃbhuva-ādyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvāyaṃbhuva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ‘beginning with Svāyaṃbhuva’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta — indeed/for
purastātpreviously
purastāt:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (काल/देश अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurastāt (अव्यय)
FormKāla/deśa-avyaya (adverb) — ‘formerly/before’
parikīrtitāḥhave been described
parikīrtitāḥ:
Kriyā (क्रिया; verbal predicate)
TypeVerb
Rootpari + √kīrt (कीर्त् धातु) + parikīrtita (कृदन्त)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; predicative (‘have been proclaimed’)
kalpein the kalpa
kalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana; locative (‘in a kalpa’)
etethese
ete:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormKāla-avyaya (temporal conjunction)
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Ekavacana
pratiṣṭhantibecome established
pratiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati + √sthā (स्था धातु)
FormLaṭ-lakāra (present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormKāla-avyaya (then)
tapaḥausterity/penance
tapaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana; (elliptic predicate/subject; sense: ‘(there is) austerity’ or ‘austerity (is [their state])’)