Shloka 192
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
धर्माधर्मनिमित्तेन सद्यो जायन्ति मूर्त्तयः / उपभोगार्थमुत्पत्तिरौपपत्तिककर्मतः
Transliteration
dharmādharmanimittena sadyo jāyanti mūrttayaḥ / upabhogārthamutpattiraupapattikakarmataḥ
Translation
دھرم اور اَدھرم کے سبب صورتیں فوراً پیدا ہوتی ہیں؛ بھوگ کے لیے یہ پیدائش اوپپتّک کرم سے ہوتی ہے۔
Word by Word
धर्माधर्मनिमित्तेनby the cause of merit and demerit
धर्माधर्मनिमित्तेन:
करण (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootधर्म-अधर्म-निमित्त (प्रातिपदिक; धर्म + अधर्म + निमित्त)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) एकवचनम्; ‘धर्माधर्मयोः निमित्तम्’ इति समासार्थः
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
जायन्तिare born/arise
जायन्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
मूर्त्तयःforms/bodies
मूर्त्तयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (Nominative, 1st) बहुवचनम्
उपभोगार्थम्for the purpose of enjoyment
उपभोगार्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootउपभोग-अर्थ (प्रातिपदिक; उपभोग + अर्थ)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (purpose)
उत्पत्तिःarising/origination
उत्पत्तिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
औपपत्तिककर्मतःfrom the (so-called) aupapattika karma
औपपत्तिककर्मतः:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootऔपपत्तिक-कर्म (प्रातिपदिक; औपपत्तिक + कर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (Ablative, 5th) एकवचनम्; हेतौ (cause/source)