Shloka 153
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
क्रूरग्रह पक्षवादी ह्यसक्तः पतते नरः / राधो गोध्रो भ्रूणहा च ह्यग्निदाता पुरस्य च
Transliteration
krūragraha pakṣavādī hyasaktaḥ patate naraḥ / rādho godhro bhrūṇahā ca hyagnidātā purasya ca
Translation
جو سنگدل ہو کر جانب دارانہ جھگڑا کرتا ہے اور سچ سے بےرغبت رہتا ہے، وہ دوزخ میں گرتا ہے؛ نیز رادھ (چور)، گودھر (گائے کا قاتل)، بھروُن ہنتا، اور شہر کو آگ لگانے والا بھی۔
Word by Word
क्रूरग्रहःa cruel seizer/tormentor (or ‘cruel grasp’)
क्रूरग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (क्रूरः ग्रहः)
पक्षवादीa partisan advocate; one who argues for a side
पक्षवादी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (पक्षस्य वादी)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निश्चय)
असक्तःunattached; not clinging
असक्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + सक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
पततेfalls
पतते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
राधःRādhas (name/term; possibly a hell-name)
राधः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (पाठान्तर/नरकनाम वा दोषविशेषः)
गोध्रःGodhra (name/term; possibly a hell-name)
गोध्रः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootगोध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (नरकनाम/दोषविशेषः)
भ्रूणहाslayer of an embryo (foetus-killer)
भ्रूणहा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रूण (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → ह (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (भ्रूणं हन्ति इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निश्चय)
अग्निदाताone who gives fire (to others)
अग्निदाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + दा (धातु) → दातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अग्निं ददाति इति)
पुरस्यof a city
पुरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)