Shloka 108
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
संख्येयं चाप्यसंख्येयं सततं चापि तान्त्रिकम् / संख्येयं संख्यया दृष्टमपरार्द्धाद्विभाष्यते
Transliteration
saṃkhyeyaṃ cāpyasaṃkhyeyaṃ satataṃ cāpi tāntrikam / saṃkhyeyaṃ saṃkhyayā dṛṣṭamaparārddhādvibhāṣyate
Translation
گنے جانے والے اور نہ گنے جانے والے، اور تانتریک روایت میں مسلسل جاری بھی؛ جو گنے جانے والا ہے وہ عدد کے ذریعے معلوم ہو کر ‘اپراردھ’ کے بعد مزید بیان کیا جاتا ہے۔
Word by Word
संख्येयम्countable
संख्येयम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + ख्या (धातु)
Formकृदन्त; यत्-प्रत्यय (gerundive/future passive participle: 'to be counted'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
असंख्येयम्uncountable
असंख्येयम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअ + संख्येय (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-आधारित विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; नञ्-समास/निषेध-पूर्वक (negated: 'uncountable')
सततम्continuous; constantly
सततम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial qualifier)
TypeAdjective
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण/क्रियाविशेषणवत् (often adverbial: 'constantly')
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिalso
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तान्त्रिकम्tāntric; pertaining to a system/tantra
तान्त्रिकम्:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतान्त्रिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण
संख्येयम्the countable (category)
संख्येयम्:
कर्म/विषय (Object/topic)
TypeAdjective
Rootसम् + ख्या (धातु)
Formकृदन्त; यत्-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
संख्ययाby number; by counting
संख्यया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
दृष्टम्seen; observed
दृष्टम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
अपरार्द्धात्from below parārdha; from the non-parārdha range
अपरार्द्धात्:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootअ + परार्द्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; नञ्-पूर्वक (from 'not-parārdha', i.e., from below parārdha)
विभाष्यतेis explained; is stated
विभाष्यते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि + भाष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: वि-; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'is spoken/expounded')