Shloka 16
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
दूराद्रुतं विमानैश्च सत्रासं ददृशुर्गताः / ववन्दिरे च ता देवा बद्धाञ्जलिपुटान्विताः / मुहुर्द्वादशनामानि कीर्तयन्तो नभस्तले
Transliteration
dūrādrutaṃ vimānaiśca satrāsaṃ dadṛśurgatāḥ / vavandire ca tā devā baddhāñjalipuṭānvitāḥ / muhurdvādaśanāmāni kīrtayanto nabhastale
Translation
وہ دیوتا وِمانوں میں دور جا پہنچے اور خوف سے بھرا منظر دیکھنے لگے۔ پھر ہاتھ باندھ کر سجدۂ تعظیم کیا اور آسمان میں بار بار دیوی کے بارہ ناموں کا کیرتن کرنے لگے۔
Word by Word
दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana (अपादान/देश)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘from afar’
रुतम्sound/cry
रुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म (object)
विमानैःby aerial cars
विमानैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
स-त्रासम्fearfully/with fear
स-त्रासम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रास (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः—‘सह त्रासेन’ (with fear); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
ददृशुःthey saw
ददृशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
गताःhaving gone/arrived
गताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृसम्बन्धी विशेषण
ववन्दिरेthey bowed/worshipped
ववन्दिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवन्द् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
ताःthem (those)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; सर्वनाम
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
बद्ध-अञ्जलि-पुट-अन्विताःwith hands joined in a cupped salutation
बद्ध-अञ्जलि-पुट-अन्विताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; समासः (श्रृङ्खला-तत्पुरुष): ‘बद्धः अञ्जलिपुटः येषाम्’ इत्यर्थे विशेषण
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of frequency)
द्वादश-नामानिthe twelve names
द्वादश-नामानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; द्विगु-समासः—‘द्वादश नामानि’ (twelve names)
कीर्तयन्तःpraising/reciting
कीर्तयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकीर्तय् (धातु) [णिच्] → कीर्तयन्त् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृवाचक
नभः-तलेon the surface of the sky
नभः-तले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अधिकरण; तत्पुरुष—‘नभसः तलम्’