Shloka 13
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
उत्पातवातसंपाताच्चलिता इव पर्वताः / तामन्वगा ययुः कोटिसंख्याकाः कुञ्जरोत्तमाः
Transliteration
utpātavātasaṃpātāccalitā iva parvatāḥ / tāmanvagā yayuḥ koṭisaṃkhyākāḥ kuñjarottamāḥ
Translation
فتنہ خیز آندھی کے جھکڑ سے ہلے ہوئے پہاڑوں کی مانند، کروڑوں بہترین ہاتھی اس کے پیچھے پیچھے چل پڑے۔
Word by Word
उत्पातcalamity, portent
उत्पात:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootउत्पात (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
वातwind
वात:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
संपातात्from the onslaught (of winds)
संपातात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसंपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/पञ्चमी), एकवचनम्; ‘उत्पात-वात-संपात’ इति तत्पुरुष-समासः (rush/onslaught of portentous winds)
चलिताःshaken, moved
चलिताः:
विशेषण (to parvatāḥ)
TypeAdjective
Rootचलित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चल्, क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (P.P.P.)
इवas if
इव:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
पर्वताःmountains
पर्वताः:
उपमान (standard of comparison)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्
अन्वगाःfollowed
अन्वगाः:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootअन्वग (प्रातिपदिक; √गम् with अनु, क्तिन्/कृदन्त-आधारित)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्; धातु √गम् with अनु (anvagāḥ = they followed)
ययुःwent
ययुः:
क्रिया (co-predicate)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
कोटिcrore; ten million
कोटि:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
संख्याकाःnumbering crores
संख्याकाः:
विशेषण (to kuñjarottamāḥ)
TypeAdjective
Rootसंख्याक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘कोटि-संख्याकाः’ इति तत्पुरुषः (numbering a crore)
कुञ्जरelephant
कुञ्जर:
समासाङ्ग
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (compound member)
उत्तमाःexcellent, best
उत्तमाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘कुञ्जर-उत्तमाः’ इति कर्मधारयः (best of elephants)