Shloka 9
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
रसातलं कटीदेशः कुक्षिस्ते धरणी भवेत् / हृदयं तु भुवर्लोकः स्वस्ते मुखमुदाहृतम्
Transliteration
rasātalaṃ kaṭīdeśaḥ kukṣiste dharaṇī bhavet / hṛdayaṃ tu bhuvarlokaḥ svaste mukhamudāhṛtam
Translation
تیرا کمر کا حصہ رساتل ہے، تیری کوکھ دھرتی ہے؛ تیرا دل بھوورلوک ہے، اور تیرا چہرہ سْورلوک کہا گیا ہے۔
Word by Word
रसातलम्Rasātala (nether region)
रसातलम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootरसा + अतल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; तत्पुरुष (रसाया अतलम्) पाताल-भेद
कटीदेशःthe hip-region/waist area
कटीदेशः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootकटी + देश (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुष (कटी-देश)
कुक्षिःbelly
कुक्षिः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootकुक्षि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Possessor/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
धरणीthe Earth
धरणी:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
भवेत्would be / may be
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हृदयम्heart
हृदयम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; ‘indeed/but’
भुवर्लोकःBhuvar-loka (mid-world)
भुवर्लोकः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootभुवर् + लोक (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुष (भुवः लोकः)
स्वःSvarga/heaven
स्वः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘स्वः’ = heaven (Svarga)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Possessor/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मुखम्face/mouth
मुखम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
उदाहृतम्is declared/said
उदाहृतम्:
क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootउदाहृत (कृदन्त; √आ-हृ धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि प्रयोग (passive participle)